Infographic

รู้หรือไม่...ยุโรปเคยมี 'น้ำแก้โรคระบาด'

รู้หรือไม่...ยุโรปเคยมี 'น้ำแก้โรคระบาด'
.
.
ระหว่างปี ค.ศ. 1665–1666 กาฬโรคต่อมน้ำเหลือง (bubonic plague) ระบาดในอังกฤษ มีผู้เสียชีวิตกว่า 7.5 แสนคน ขณะที่ลอนดอนมีผู้เสียชีวิต 1 แสนคน หรือ 1 ใน 4 ของจำนวนประชากร
.
วันที่ 20 กรกฎาคม 1665 ซามูเอล เพพิส (Samuel Pepys) บันทึกในไดอารีว่า "ผมไปที่เขตเรดดริฟ (Redriffe) ที่นั่นผมได้ยินว่าสัปดาห์นี้มีคนเสียชีวิต 1,089 คนเพราะกาฬโรค ซึ่งแพร่ไปเกือบทุกที่ วันนี้ท่านหญิงคาร์เทเรท (My Lady Carteret) ให้น้ำแก้กาฬโรคติดตัวกลับบ้านขวดหนึ่ง"
.
น้ำแก้กาฬโรค (plague water) เป็นยาสามัญประจำบ้านอังกฤษในศตวรรษที่ 17 ทุกครั้งที่เกิดโรคระบาด แต่ละครอบครัวจะทำน้ำแก้กาฬโรคกินกัน ครอบครัวที่มีฐานะมักซื้อคู่มือทำอาหารติดบ้านไว้ ซึ่งมีสูตรน้ำแก้กาฬโรคอย่างน้อยหนึ่งสูตรในเล่ม
.
แม้มีสูตรน้ำแก้กาฬโรคหลากหลาย แต่ลักษณะร่วมคือนำสมุนไพรสดและแห้งนานาชนิดแช่ในสุรา เมื่อได้ที่จึงนำไปต้มกลั่น จะได้สุราที่มีกลิ่นสมุนไพรสำหรับดื่ม
.
ที่มาของการทำน้ำแก้กาฬโรคคือความเชื่อตั้งแต่ยุคกลางว่า อากาศที่มีกลิ่นเหม็น หรือ ‘มิแอสมา’ (miasma) ทำให้ร่างกายเจ็บป่วย วิธีรักษาคือใช้สมุนไพรที่มีกลิ่นหอม เพราะกลิ่นหอมออกฤทธิ์ต้านกลิ่นเหม็นได้
.
แม้จะมีแอลกอฮอล์จากสุราสำหรับฆ่าเชื้อโรค แต่น้ำแก้กาฬโรคไม่มีฤทธิ์รักษาโรคได้จริง เป็นเพียงความเชื้อของคนโบราณเท่านั้น อย่างไรก็ตาม เราขอเสนอน้ำแก้กาฬโรค ‘สูตรดั้งเดิม’ จากหนังสือ ‘เผยสูตรลับของเซอร์เคเนล์ม ดิกบี ไนท์’ (The Closet Of Sir Kenelm Digby Knight, Opened) พิมพ์ปี 1669 ดังนี้
.
1. ตวงให้ส่วนผสมเหล่านี้เท่ากัน เช่นอย่างละ 1 ปอนด์
รู (Rue)
แอกริโมนี (Agrimony)
เวิร์มวูด (Wormwood)
เซลันดาย (Celandine)
เสจ (Sage)
บาล์ม (Balm)
มักเวิร์ต (Mugwort)
แดรกอนส์ (Dragons)
พิมเพอเนิล (Pimpernel)
เมรีโกลด์ (Marygold)
เฟเธอฟิว (Fetherfew)
เบอเน็ต (Burnet)
รากต้นเอลิแคมเพน (Elicampane) *ปอกเปลือกและฝานเป็นชิ้นบางๆ
สเคเบียส (Scabious)
ซอเรล (Sorrel)
วูด-เบโทนี (Wood-betony)
มินท์ (Mint)
บราวน์-เมวีด (Brown-mayweed)
ทอร์เมนทิล (Tormentil)
คาร์ดุอุส เบเนดิกตุส (Carduus benedictus)
แองเจลิกา (Angelica) *ถ้าต้องการ
โรสแมรี (Rosemary) *ใส่เป็นสองเท่า
.
2. ซอยเป็นชิ้นเล็กๆ
.
3. เทใส่หม้อ ผสมให้เข้ากัน
.
3. เทไวน์ขาวให้พอท่วม (ควรเป็นไวน์ขาวดีที่สุดที่หาได้)
.
4. ทิ้งไว้ 3 วัน 3 คืน คนให้เข้ากันวันละ 1–2 ครั้ง ใส่ไวน์ขาวเพิ่มถ้าจำเป็น
.
5. นำไปต้มกลั่น 1–2 ครั้ง ตามความเข้มข้นที่ต้องการ
.
เท่านี้ท่านก็ได้สัมผัสกลิ่นอายของ ‘ยาดองฝรั่ง’ หรือยาแก้โรคระบาดสไตล์ยุโรปยุคกลางแล้ว ...
.
.
เรื่อง: พชร อังคเรืองรัตนา
ภาพประกอบ: เพ็ญนภา บุปผาเจริญสุข
.
อ้างอิง

http://broughttolife.sciencemuseum.org.uk/broughttolife/techniques/miasmatheory

http://www.foodsofengland.co.uk/plaguewater.htm

https://www.historic-uk.com/HistoryUK/HistoryofEngland/The-Great-Plague/

https://www.nytimes.com/2019/02/21/dining/drinks/medieval-drinks-alcohol.html

https://rarecooking.com/2020/04/02/plague-water/

//////////