Infographic

แผ่นดินมอดไหม้ 'ไฟป่าออสเตรเลีย'

Quick Facts

ท่ามกลางบรรยากาศชื่นมื่นในช่วงปีใหม่ ออสเตรเลียฝั่งตะวันออกเฉียงใต้กลับต้องเผชิญไฟป่าอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปลายปี ชาวซิดนีย์ต้องฉลองปีใหม่ท่ามกลางหมอกควัน นักดับเพลิงและอาสาสมัครทำงานอย่างหนักหลายชั่วโมงต่อวันเพื่อสู้กับเปลวไฟร้อนระอุ ขณะที่กลุ่มรักษ์โลกได้หลักฐานชัดเจนแจ่มแจ้งเพื่อบอกรัฐบาลออสเตรเลียและประชาคมโลกว่า การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศมีส่วนทำให้ไฟป่าครั้งนี้รุนแรงกว่าครั้งใดๆ
ทำไมชาวออซซีเรียกไฟป่าเรียกว่า 'bushfire'

ประเทศที่ใช้ภาษาอังกฤษเรียกเหตุไฟป่าว่า 'wildfire' แปลตรงตัวว่า 'ไฟป่า' แต่คนออสเตรเลียเรียกไฟป่าว่า 'bushfire' แปลตรงตัวว่า 'ไฟพุ่มไม้' ไม่ใช่เพราะว่าไฟออสเตรเลียชอบเผาไม้พุ่มมากกว่าไม้ต้น แต่คำว่า bush ในออสเตรเลียยังหมายถึงป่าโปร่งหรือป่าพุ่มไม้ ซึ่งอยู่นอกเขตเมือง แต่ไม่แห้งแล้งเท่าพื้นที่ทุรกันดาร ทั้งนี้ป่าพุ่มไม้เป็นบ้านของพืชและสัตว์นานาชนิด เช่น ต้นยูคาลิปตัส ตัวจิงโจ้ โคอาลา และนกอีมู


ไฟป่าออสเตรเลียเกิดขึ้นหลายครั้งตลอดทั้งปี เนื่องจากพื้นที่หลายแห่งมีอากาศแห้งและร้อน ทำให้มีโอกาสเกิดไฟป่าสูง นอกจากนี้สื่อมวลชนยังตั้้งข้อสังเกตว่าภูมิอากาศเปลี่ยนแปลงอาจส่งผลให้ไฟป่าเกิดเร็วขึ้นกว่าปกติและทวีความรุนแรงขึ้น เนื่องจากในรอบร้อยปีที่ผ่านมา ออสเตรเลียประสบกับภาวะแล้งและคลื่นความร้อนที่รุนแรงขึ้นกว่าช่วงเวลาใดในประวัติศาสตร์ และมีอุณหภูมิสูงสุดเฉลี่ยสูงขึ้นด้วย สภาพอากาศที่เปลี่ยนไปจึงอาจเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้ไฟป่าปี 2019-2020 นี้รุนแรงและเกิดเร็วกกว่าปกติ


ชาวซีกโลกเหนืออย่างไทยอาจสงสัยว่าช่วงปลายปีไม่น่าเป็นช่วงไฟป่าชุกชุม เพราะอากาศน่าจะเย็นลงกว่าช่วงกลางปี แต่หลักการนี้ใช้ไม่ได้กับออสเตรเลีย เนื่องจากออสเตรเลียตั้งอยู่ฝั่งซีกโลกใต้ ฤดูกาลจึงตรงข้ามกับประเทศซีกโลกเหนือ เดือนธันวาคมถึงเดือนกุมภาพันธ์คือฤดูร้อน เดือนมีนาคมถึงเดือนพฤษภาคมคือฤดูใบไม้ร่วง เดือนมิถุนายนถึงเดือนสิงหาคมคือฤดูหนาว ส่วนเดือนกันยายนถึงเดือนพฤศจิกายนคือฤดูใบไม้ผลิ ฤดูไฟป่าทั่วออสเตรเลียจึงอยู่ระหว่างเดือนมิถุนายนถึงเดือนพฤษภาคม ขณะที่ฤดูไฟป่าในพื้นที่ตะวันออกเฉียงใต้คือช่วงเดือนธันวาคมถึงเดือนมีนาคม


9 ชนวนเหตุการเกิดไฟป่า

เหตุการณ์ไฟไหม้ครั้งนี้มีจำเลยมากมายเหลือเกิน ฟ้าผ่าอาจจุดไฟป่าได้ น้ำมือมนุษย์อาจเผาป่าโดยตรงหรือไม่ก็ทางอ้อม ขณะที่ภาวะโลกร้อนและอุณหภูมิที่ร้อนขึ้นช่วงหลายปีที่ผ่านมามีส่วนทำให้เกิดไฟป่าบ่อยและรุนแรงขึ้น

ผู้เชี่ยวชาญไฟป่าออสเตรเลียได้แบ่งสาเหตุการเกิดไฟป่าออกเป็น 9 ประเภท ได้แก่ 1.บุหรี่ 2.ไฟไหม้สิ่งก่อสร้าง 3.การลอบวางเพลิง

มีรายงานว่า ตำรวจออสเตรเลียได้จับกุมผู้ลอบวางเพลิง 183 รายในรัฐนิวเซาท์เวลส์ ควีนส์แลนด์ วิกตอเรีย เซาท์ออสเตรเลีย และแทสเมเนีย ทั้งหมดถูกตั้งข้อหาจุดไฟป่าโดยเจตนา โดย 70% ของคนควีนส์แลนด์ที่ถูกดำเนินคดีเป็นเยาวชน แม้ทางการออสเตรเลียจะประกาศห้ามจุดไฟช่วงฤดูไฟป่า แต่คนจำนวนไม่น้อยฝ่าฝืนประกาศนี้และจุดไฟเผาป่าด้วยสาเหตุต่างๆ นานา บางคนแค่สนุกคึกคะนองกับการได้เห็นไฟป่าลุกโชติช่วงหรือเห็นการลุกลามของไฟป่าจากข่าว บางคนก็เป็นผู้ป่วยทางจิตที่ห้ามใจตนเองให้จุดไฟเผาป่าไม่ได้ 4.สะเก็ดไฟจากเบรกและท่อไอเสียรถไฟ (ไฟลามจากข้างทางรถไฟไปยังป่าใกล้เคียง) 5.กองไฟตั้งแคมป์ 6.อุปกรณ์ช่าง (เลื้อยและเครื่องเจีย) 7.เด็กเล่นพิเรนทร์ 8.ฟ้าผ่า และ9.สาเหตุอื่นๆ (ไฟลัดวงจรจากสายไฟ ยุทโธปกรณ์จากการซ้อมรบ ระเบิด การหักเหของแสง (หลักการเดียวกับการก่อกองไฟด้วยแว่นขยาย) หรือรั้วไฟฟ้า เป็นต้น

ไฟป่าครั้งรุนแรงที่สุดในประวัติศาสตร์

เหตุไฟป่าไม่ใช่เรื่องแปลกสำหรับออสเตรเลีย แต่เรื่องแปลกคือความรุนแรงของไฟป่าครั้งนี้ ไฟป่าที่เกิดขึ้นในรัฐนิวเซาท์เวลส์และบางส่วนของรัฐควีนส์แลนด์ ปีนี้ไม่เหมือนครั้งก่อน ๆ ด้วยหลายปัจจัย เช่น เกิดขึ้นเร็วกว่าปกติ (ปกติเริ่มไหม้เดือนธันวาคม แต่ปี 2019 กลับเริ่มไหม้ตั้งแต่เดือนสิงหาคม-กันยายน และรุนแรงช่วงเดือนพฤศจิกายน) ไฟไหม้ลุกลามไปรัฐอื่น (เคยเกิดขึ้นในปี 1974 และปี 1984)

ไฟป่าครั้งรุนแรงที่สุดเกิดขึ้นในปี 1974 ทำลายพื้นที่มากกว่า 35,000 ตร.กม. หรือประมาณ 21 ล้านไร่ แต่ ณ วันที่ 6 มกราคม ปี 2020 ไฟป่าทำลายพื้นที่ไปแล้วประมาณ 49,000 ตร.กม. หรือประมาณ 30 ล้านไร่ และยังเหลือเวลาอีกเกือบ 3 เดือนกว่าจะสิ้นสุดฤดูร้อน

มูลค่าความสูญเสียนั้นไม่อาจประเมินได้ นอกจากไฟจะทำลายพื้นที่ประมาณ 49,000 ตร.กม. หรือประมาณ 30 ล้านไร่ ไฟยังทำลายอาคารกว่า 2,500 หลัง (นับเฉพาะบ้าน 1,300 หลังคาเรือน) บริษัทประกันระบุว่ามีการเรียกเงินประกันประมาณ 4,300 ราย และมีมูลค่ารวมประมาณ 297 ล้านดอลลาร์ออสเตรเลีย (ประมาณ 6.2 พันล้านบาท) นอกจากนี้ยังคร่าชีวิตคนอย่างน้อย 25 คน และชีวิตสัตว์ป่าประมาณ 480 ล้านตัว

ในจำนวนนี้มีจิงโจ้ โคอาลา และนกอีมู ซึ่งเป็นเหมือนสัตว์ประจำออสเตรเลีย นอกจากนี้โคอาลายังซึ่งเป็นสัตว์ใกล้สูญพันธุ์อยู่แล้ว ยังเสี่ยงสูญพันธุ์ยิ่งกว่าเดิม ประมาณว่าโคอาลา 8 พันตัวตายจากไฟป่า ขณะที่ประชากรพวกมันเหลือเพียง 4 หมื่นตัว ทั้งยังมีปศุสัตว์จำนวนมากที่เจ้าของไม่สามารถอพยพลี้ภัยและจำใจปลิดชีพเสียดีกว่า

เราจะเห็นความสูญเสียเหล่านี้ได้ทางสื่อโซเชียลต่างๆ เพราะพวกมันคือสัญลักษณ์ของสิ่งมีชีวิตที่ช่วยเหลือตัวเองไม่ได้และทำได้เพียงหนีตายหรือยอมรับชะตากรรมเท่านั้น

ผู้เชี่ยวชาญยังกล่าวว่าหลังไฟสงบ สัตว์เหล่านี้จะดำรงชีวิตอย่างยากลำบากเพราะแหล่งอาหารและที่อยู่ถูกทำลาย ทั้งยังถูกสัตว์นักล่าคุกคามง่ายขึ้น

4 พันชีวิตต้องอพยพไปอยู่ชายหาด

ชายฝั่งของรัฐนิวนิวเซาท์เวลส์และควีนส์แลนด์คือที่ลี้ภัยสำคัญ เนื่องจากไฟยังลามไปไม่ถึง มีประชากรอย่างน้อย 4,000 คนต้องลี้ภัยไปอาศัยอยู่ที่ชายหาดของรัฐวิกตอเรีย โดยมีนักดับเพลิงรวมตัวกันเพื่อรักษาฐานที่มั่นสุดท้ายแห่งนี้ ขณะที่รัฐบาลออสเตรเลียส่งกองทัพและยานรบทางบก น้ำ และอากาศ เพื่ออพยพประชาชนและส่งเสบียงตามที่ต่างๆ

แม้ในยามกลางวัน ที่นั่นเขม่าจากไฟป่าปกคลุมท้องฟ้าจนไม่เห็นแสงอาทิตย์และเปลี่ยนท้องฟ้าเป็นสีเหลืองหรือน้ำตาล ท้องฟ้าบางพื้นที่อาจเป็นสีแดงเนื่องจากเปลวไฟมโหฬารจากระยะไกล

'นักผจญเพลิง' กองทัพอเวนเจอร์สตัวจริง

ไฟป่าออสเตรเลียครั้งนี้ มีนักผจญเพลิงกว่า 3,000 นายออกปฏิบัติหน้าที่อย่างเต็มความสามารถทุกวัน นอกจากนี้ยังมีอาสาสมัครถึง 70,000 คนจากทั่วสารทิศมาช่วยดับไฟ พวกเขามาช่วยด้วยใจและมีไม่กี่คนที่ได้รับค่าตอบแทน บางคนอาจทำงานถึง 15 ชั่วโมงต่อวันท่ามกลางอุณหภูมิร้อนระอุ รัฐบาลออสเตรเลียอนุมัติให้ค่าตอบแทนแก่อาสาสมัครวันละ 300 ดอลลาร์ออสเตรเลีย (ประมาณ 6 พันบาท) และไม่เกิน 6 พันดอลลาร์ต่อคน (ประมาณ 1.2 แสนบาท) หากพวกเขาร่วมทำหน้าที่มากกว่า 10 วัน ขณะที่ข้าราชการที่อาสาสมัครจะได้รับสิทธิ์ลาหยุดแบบได้รับค่าจ้างถึง 4 สัปดาห์ พวกเขาขอให้บริษัทขนาดเล็กและขนาดกลางสนับสนุนด้านค่าจ้างแก่พนักงานที่เป็นอาสาสมัครแบบเดียวกัน และขอให้บริษัทขนาดใหญ่อนุญาตให้พนักงานลาหยุดเฉพาะกิจได้ 20 วัน

วันที่ 19 ธันวาคม 2019 รถดับเพลิงของจอฟฟรี คีตัน (Geoffrey Keaton) และแอนดรูว์ โอ'ดไวเออร์ (Andrew O'Dwyer) ถูกต้นไม้ล้มทับขณะกำลังออกปฏิบัติหน้าที่ ทั้งสองเสียชีวิตและได้รับจัดพิธีศพอย่างสมเกียรติ ทั้งยังได้รับเหรียญเชิดชูเกียรติจากหน่วยงานดับเพลิง Rural Fire Service (RFS) แต่ผู้ที่ได้รับเหรียญคือลูกของพวกเขา คือ ฮาร์วี คีตัน (Harvey Keaton) วัย 19 เดือน และชาร์ลอต โอ'ดไวเออร์ (Charlotte O'Dwyer) วัย 19 เดือน ทายาทของวีรบุรุษนักผจญเพลิงทั้งสอง

ความช่วยเหลือหลั่งไหลจากทั่วโลก

ทั่วโลกต่างตอบรับเหตุไฟป่าอย่างตื่นตัว เริ่มจากรัฐบาลออสเตรเลียทุ่มงบประมาณ 2 พันล้านดอลลาร์ (ประมาณ 4 หมื่นล้านบาท) เพื่อเป็นค่าใช้จ่ายฉุกเฉินสำหรับภัยพิบัติ ตามด้วยทหารอาสาจำนวน 3,000 นายเป็นกองกำลังเฉพาะกิจดับไฟเคียงบ่าเคียงไหล่กับนักผจญเพลิง ขณะที่ประเทศพันธมิตรส่งนักดับเพลิงเข้าไปสนับสนุน ได้แก่ ชาวนิวซีแลนด์ 157 คน ชาวแคนาดา 87 คน ชาวอเมริกัน 20 คน ส่วนสิงคโปร์ส่งเฮลิคอปเตอร์ชีนุก 2 ลำกับทหาร 42 นายไปสนับสนุน

ด้านเหล่าคนดังก็ไม่น้อยหน้า เริ่มจากรัสโซล โครว์ (Russell Crowe) ที่ไม่ได้ไปงานลูกโลกทองคำครั้งที่ 77 ที่ผ่านมา เพื่อกลับไปดูแลบ้านและครอบครัวในรัฐนิวเซาท์เวลส์ และส่งข้อความเรียกร้องการใส่ใจต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศ ขณะที่เคท บลันเชท (Cate Blanchett) กล่าวขอบคุณอาสาสมัครดับเพลิงในออสเตรเลีย คริส เฮมส์เวิร์ธ (Chris Hemsworth) ผู้รับบทเทพเจ้าธอว์ และเอลตัน จอห์น (Elton John) นักร้องชื่อดัง ต่างบริจาคเงินคนละ 1 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 30 ล้านบาท)

แม้แต่คนธรรมดาเองก็ไม่น้อยหน้า บุคคลที่น่าโด่งดังที่สุดคือเคเลน วอร์ด (Kaylen Ward) นางแบบนูดชาวอเมริกัน ตัดสินใจเรี่ยไรเงินบริจาคด้วยวิธีแปลกแต่ได้ผล เธอโพสต์ทางทวิตเตอร์ส่วนตัว 'สาวเปลือยผู้ใจบุญ' (THE NAKED PHILANTHROPIST) ว่าจะส่งภาพเปลือยของตัวเอง 1 ภาพต่อยอดบริจาค 10 ดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 300 บาท) ให้หน่วยงานสนับสนุนการดับไฟป่าออสเตรเลีย การเรี่ยไรของเธอได้รับเสียงตอบรับอย่างล้นหลาม ยอดบริจาคถึง 1 ล้านดอลลาร์ (ประมาณ 30 ล้านบาท) และจุดกระแสให้นางแบบนู้ดคนอื่นใช้วิธีเดียวกัน
.
.
เรื่อง: พชร อังคเรืองรัตนา
ภาพประกอบ: นันทยศ หันจันทร์
.
.
อ้างอิง

https://www.bbc.com/news/50986293

https://www.bbc.com/news/av/world-australia-51004455/australia-fires-nothing-left-for-animals-that-survive

https://www.bbc.com/news/world-australia-50971313

https://www.bbc.com/news/world-australia-50887982

https://www.bbc.com/news/world-australia-50952253

https://www.bbc.com/news/world-australia-50953591

https://www.space.com/australia-wildfires-satellite-images-2019-2020.html

https://www.dailymail.co.uk/news/article-7854501/Model-raised-500-000-bushfire-victims-sees-Instagram-account-deactivated.html

https://www.dailymail.co.uk/news/article-7859619/RFS-volunteer-Andrew-ODwyers-daughter-brings-smile-faces-mourners.html

https://www.theguardian.com/australia-news/2020/jan/03/australian-bushfire-crisis-predicted-to-cost-tourism-industry-hundreds-of-millions

https://www.theguardian.com/australia-news/2019/nov/22/australia-bushfires-factcheck-are-this-years-fires-unprecedented

https://www.theguardian.com/australia-news/datablog/ng-interactive/2019/dec/07/how-big-are-the-fires-burning-on-the-east-coast-of-australia-interactive-map

http://www.xinhuanet.com/english/2020-01/07/c_138684643.htm