World Clvilization

สุสานเรือดึกดำบรรพ์แห่งเมืองอไบดอส

คงจะไม่มีใครกล้าปฏิเสธว่า การไปเที่ยวอียิปต์ก็คือ การเดินเที่ยวชมสุสานของชนโบราณดีๆ นี่เอง

ชาวอียิปต์โบราณไม่ได้ทำมัมมี่ให้กับฟาโรห์ ราชินี หรือชนชั้นสูงของพวกเขาเท่านั้น บรรดาเหล่าสัตว์ศักดิ์สิทธิ์ เช่น สุนัข แมว วัว จระเข้ นกกระสา ก็ล้วนแล้วแต่ได้รับการทำมัมมี่เช่นกัน เพื่อที่พวกมันจะได้ใช้ชีวิตหลังความตาย และไปพบกับเจ้านายของมันอีกครั้งในโลกหน้า สำหรับมัมมี่สัตว์ที่ดูจะเด่นที่สุดก็คือ มัมมี่ในสุสานจากหุบผากษัตริย์ ที่มีการพบทั้งมัมมี่สุนัข ลิงบาบูน เป็ด และนกกระสา ซึ่งถือได้ว่าอยู่ในสภาพสมบูรณ์ทีเดียว สิ่งเหล่านี้ชี้ให้เห็นได้เป็นอย่างดีว่า ชาวอียิปต์โบราณมีความเชื่อที่ฝังลึกเกี่ยวกับความตาย และการฟื้นคืนชีพมากเพียงใด

นอกจากชาวอียิปต์จะสร้างสุสานให้สำหรับฟาโรห์ ราชินี ชนชั้นสูง และเหล่าสัตว์ศักดิ์สิทธิ์แล้ว พวกเขายังสร้างสุสานสำหรับ “เรือ” ด้วยนะ แต่สุสานเรือเหล่านี้มีไว้ทำอะไร และมีความสำคัญอย่างไร ขอเชิญเข้ามารับฟังความน่าสนใจนี้ด้วยกันเลยดีกว่า


ชาวไอยคุปต์เชื่อว่า เรือเป็นพาหนะของเทพเจ้า ดังนั้นในงานพระราชพิธีต่างๆ จะมีการเคลื่อนขบวนรูปสลักของเทพเจ้าโดยใช้
เรือดังเช่นในภาพนี้ ที่มาของภาพ


อย่างที่ทราบกันดีว่า ถนนสายหลักของชาวอียิปต์โบราณก็คือ แม่น้ำไนล์ ที่มีความยาวมากกว่า 6,500 กิโลเมตร ซึ่งถือได้ว่าเป็นเส้นทางสัญจรหลักของชาวไอยคุปต์เลยก็ได้ ดังนั้น เรือจึงเป็นพาหนะสำคัญของพวกเขาในการเดินทาง และยังสามารถใช้ในการออกหาปลา และล่าสัตว์น้ำอื่นๆ ได้อีกด้วย ความสำคัญของเรือยังไม่หมดเท่านี้ เพราะถ้าดูจากคัมภีร์ต่างๆ ของชาวอียิปต์โบราณ เรือยังเป็นพาหนะที่เทพราใช้ในการเดินทางข้ามท้องฟ้า อีกทั้งพระราชพิธีต่างๆ ก็มีเรื่องของการแห่ขบวนเรือบรรทุกรูปสลักเทพเจ้าในพิธีกรรมด้วย ถือได้ว่า สำหรับชาวอียิปต์โบราณแล้ว เรือเป็นพาหนะของเทพเจ้ากันเลยทีเดียว

ชาวอียิปต์โบราณสร้างเรือจากวัสดุธรรมชาติ เช่น ต้นกก และบรรดาไม้ยืนต้นหลากชนิด แม้ว่าไม้ในอียิปต์จะไม่ค่อยมีคุณภาพ แถมยังหายาก ส่วนไม้ชั้นดีอย่างไม้สนซีดาร์ (Cedar) ต้องนำเข้ามาจากนครไบบลอส (Byblos) บริเวณประเทศเลบานอนเท่านั้น แต่ชาวอียิปต์สามารถประยุกต์ใช้ต้นกกปาปิรัสในการผลิตเรือ โดยนำต้นกกแห้งมามัดรวมกัน เพียงเท่านี้ พวกเขาก็มีพาหนะสำหรับออกหาปลาแล้ว แต่ก็ใช่ว่าไม้ในอียิปต์หายาก แล้วชาวอียิปต์จะไม่สร้างเรือด้วยไม้หรอกนะ เพราะหลักฐานของเรือไม้โบราณนั้นก็มีให้เห็นแล้วเช่นกันในดินแดนอียิปต์โบราณ หลักฐานที่เก่าแก่ที่สุดย้อนกลับไปได้ถึงยุคที่เรียกว่า นาคาดา 2 (Naqada II) หรือประมาณ 3,500 ปีก่อนคริสตกาล ซึ่งถือว่าเก่าแก่กว่ายุคของราชันแมงป่อง (Scorpion King) เสียอีก นักโบราณคดีค้นพบหลักฐานที่แสดงว่า ช่างไม้โบราณรู้จักเทคนิควิธีในการสร้างเรือไม้กันแล้ว แต่หลักฐานชนิดที่แสดงให้เห็นกันโต้งๆ เลย คงหนีไม่พ้นพระเอกของเรื่องในครั้งนี้ นั่นก็คือ สุสานเรือดึกดำบรรพ์ที่สุดของชาวอียิปต์โบราณอายุ 5,000 ปี แห่งนครอไบดอส (Abydos) ที่พำนักแห่งสุดท้ายของเหล่าฟาโรห์แห่งราชวงศ์ที่ 1 นั่นเอง


ส่วนหนึ่งของสุสานเรือดึกดำบรรพ์ทั้ง 14 ลำ อายุเก่าแก่ราว 5,000 ปี ที่เมืองอไบดอส ที่มาของภาพ

แท้จริงแล้ว ซากเรือโบราณเหล่านี้ถูกค้นพบมาตั้งแต่ปี ค.ศ. 1991 แล้ว มีการขุดค้นและศึกษาต่อเมื่อประมาณปี ค.ศ. 2000 ทีมนักโบราณคดีค้นพบเรือไม้โบราณฝังอยู่ด้านในโครงสร้างที่ก่อด้วยอิฐรูปร่างคล้ายเรือ มีการแสดงลักษณะของหัวเรือและท้ายเรืออย่างชัดเจน เปรียบเสมือนสุสานของเหล่าเรือโบราณที่ถูกฝังไว้ก็ไม่ปาน สุสานเรือเหล่านี้สร้างไว้สูงกว่าระดับพื้นดินประมาณครึ่งเมตร มีจำนวนมากถึง 14 ลำ โดยเฉลี่ยแล้วมีความยาวอยู่ที่ประมาณ 26.25 เมตร ส่วนตัวเรือไม้ที่ถูกฝังอยู่ด้านในสุสานอิฐเหล่านี้มีความยาวโดยเฉลี่ยอยู่ที่ประมาณ 23 เมตร ตัวโครงสร้างที่ทำจากอิฐนี้ยังมีร่องรอยของปูนปลาสเตอร์ และ
น้ำปูนขาวจากอดีตกาลหลงเหลืออยู่อีกด้วย

จากผลการตรวจสอบของกลุ่มนักโบราณคดีพบว่า เรือโบราณเหล่านี้ไม่ได้เกิดจากการนำไม้ชิ้นเดียวมาขุดเอาเนื้อไม้ออกเพื่อทำเป็นเรือแต่อย่างใด แต่พวกมันถูกสร้างขึ้นมาจากไม้กระดานที่ผ่านการเชื่อม หรือเย็บเข้ากันด้วยเชือก นั่นคือ เรือโบราณแห่งอไบดอสนี้ถือว่า เป็นหลักฐานที่เก่าแก่ที่สุดของเรือที่สร้างขึ้นจากไม้กระดานเลยทีเดียว แล้วเจ้าเรือไม้โบราณที่ฝังอยู่ในสุสานอายุ 5,000 ปี เหล่านี้มีไว้ทำอะไร และที่สำคัญคือผู้ที่เป็นเจ้าของเรือโบราณทั้ง 14 ลำ แห่งอไบดอสเป็นใครกันหนอ

คำตอบของคำถามมาจากบริบทรอบข้างสุสานเรือแห่งนี้ ด้วยความที่อไบดอสคือ สถานที่ตั้งสุสานหลวงของเหล่าฟาโรห์แห่งราชวงศ์ที่ 1 ประกอบกับสุสานเรือแห่งนี้ตั้งอยู่ห่างจากบรรดาสุสานของเหล่าฟาโรห์แห่งราชวงศ์ที่ 1 ที่อุมม์ เอล คาอับ (Umm el-Qa’ab) ออกมาเพียงแค่ประมาณ 2 กิโลเมตรเท่านั้น นั่นหมายความว่า สุสานเรือเหล่านี้อาจจะเป็นของฟาโรห์ที่นอนหลับใหลอยู่ในสุสานหลวงแห่งนั้นก็เป็นได้


สุสานอิฐรูปทรงคล้ายเรือบรรจุเรือไม้โบราณเอาไว้ภายใน บริเวณกลางภาพจะเห็นซากไม้ของเรือลำนี้ปรากฏอยู่ด้วย ที่มาของภาพ

จากการตรวจสอบบริเวณที่ตั้งของสุสานเรือโบราณแห่งนี้ ก็พบหลักฐานเป็นโบราณวัตถุหลากหลายชนิด โดยเฉพาะบรรดาเศษเครื่องปั้นดินเผาต่างๆ ที่มีการจารึกอักษรภาพอียิปต์โบราณยุคแรกเอาไว้ด้วย แต่น่าเสียดายหลักฐานที่ขุดพบเหล่านี้ ไม่ได้จารึกพระนามของฟาโรห์ หรือพระนามของผู้ใดเอาไว้ทั้งสิ้น ทำให้นักโบราณคดียังไม่สามารถสรุป หรือฟันธงลงไปอย่างชัดเจนได้ว่า ใครกันแน่ที่ครอบครองกองทัพสุสานเรือโบราณกว่าสิบลำที่นอนสงบนิ่งอยู่กลางทะเลทรายแห่งนี้


เรือสุริยะของฟาโรห์คูฟู (Khufu) ฝังเอาไว้ข้างพีระมิดของพระองค์ เพื่อพาฟาโรห์คูฟูเดินทางไปยังชีวิตหลังความตาย สะท้อนให้เห็นว่า เรือโบราณแห่งอไบดอสก็น่าจะถูกฝังเอาไว้ด้วยวัตถุประสงค์เดียวกัน ที่มาของภาพ

ด้วยว่า ตัวเรือแต่ละลำมีความยาวเฉลี่ยอยู่ที่ประมาณ 23 เมตร บรรจุอยู่ในสุสานอิฐรูปเรือที่มีความยาวถึง 26.25 เมตร น่าคิดว่าเรือใหญ่ขนาดนี้ ชาวอียิปต์โบราณไม่น่าจะสร้างขึ้นมาเพื่อเป็นเพียงแค่โมเดลเรือจำลองสำหรับฝังเอาไว้ในสุสานเท่านั้นเป็นแน่ บรรดานักอียิปต์วิทยาเสนอว่า เรือเหล่านี้น่าจะบรรจุฝีพายได้มากถึงกว่า 30 ชีวิต เพื่อขับเคลื่อนเรือไม้แต่ละลำล่องไปตามลำน้ำไนล์ ดังนั้น จึงมีแนวโน้มว่าน่าจะเป็นเรือที่ใช้งานได้จริง และเมื่อเรือถูกฝังไว้ใกล้กับสุสานหลวงของเหล่าฟาโรห์แห่งราชวงศ์ที่ 1 ก็ทำให้นึกย้อนไปถึงเครื่องบรรณาการนานาชนิดที่ชาวอียิปต์โบราณมักจะฝังรวมไปกับผู้ตาย เพื่อให้ผู้ตายสามารถนำไปใช้ได้ในโลกหน้า อีกทั้งถ้าสังเกตที่สุสานของเหล่าฟาโรห์แห่งราชวงศ์ที่ 1 จะพบว่า สุสานเหล่านี้มักจะรายล้อมไปด้วยห้องหับเล็กๆ มากมาย ฟาโรห์บางพระองค์มีห้องรายล้อมสุสานมากถึงกว่าร้อยห้อง เพื่อใช้ฝังศพของข้ารับใช้ที่อาจจะถูกบูชายัญให้ตายตามไปในโลกหลังความตาย จึงมีความเป็นไปได้ว่า เรือโบราณที่ถูกฝังเอาไว้นี้ก็น่าจะตอบสนองต่อวัตถุประสงค์เดียวกัน นั่นก็เพื่อให้องค์ฟาโรห์แห่งราชวงศ์ที่ 1 ที่ฝังร่างของพระองค์เอาไว้ในสุสานที่อุมม์ เอล คาอับ ได้ใช้เป็นพาหนะการเดินทางขึ้นไปรวมกับสุริยเทพในโลกหลังความตายนั่นเอง

แหล่งข้อมูลอ้างอิง
Website: http://www.egyptorigins.org/abydosboats.htm
Website: http://www.ancient-origins.net/artifacts-other-artifacts/abydos-boats-transporting-pharaohs-through-afterlife-004999
Website: http://news.nationalgeographic.com/2016/11/royal-burial-boat-ancient-egypt-found
Website: https://www.abc.se/~pa/mar/abydos.htm
Website: http://anthropology.msu.edu/anp455-fs14/2014/10/23/abydos-royal-boats
Website: https://www.penn.museum/documents/publications/
expedition/PDFs/33-3/Boat.pdf