World Clvilization

คัมภีร์มรณะของชาวไอยคุปต์ปลุกคนตายให้ฟื้นคืนชีพได้จริงหรือ?

ฉากหนึ่งในภาพยนตร์เดอะมัมมี่ที่ออกฉายตั้งแต่ ปี ค.ศ. 1999 ได้แสดงให้เห็นถึงการปลุกตัวร้ายในเรื่องก็คือ “อิมโฮเทป” ให้ฟื้นขึ้นมาจากความตายด้วยสิ่งที่ในภาพยนตร์เรียกว่า “คัมภีร์มรณะ” (Book of the Dead) รูปร่างลักษณะเหมือนกล่องสีดำใบใหญ่ที่ต้องใช้กุญแจที่สร้างขึ้นมาเป็นพิเศษเพื่อเปิดมันออก และการอ่านอักขระยึกยือที่ปรากฏอยู่บนนั้นก็สามารถ “ปลุกคนตาย” ให้ฟื้นคืนชีพกลับมาอีกครั้งหนึ่งได้

ทว่าชาวไอยคุปต์ตัวจริงเสียงจริงจะมีเวทมนตร์ที่สามารถปลุกคนตายขึ้นมาได้เหมือนที่นำเสนอเอาไว้ในภาพยนตร์หรือไม่ ลองมาดูกันเลย

ความเป็นจริงก็คือ ทั้งรูปร่างหน้าตา รวมทั้งจุดประสงค์ในการใช้งานของคัมภีร์มรณะในภาพยนตร์นั้น ไม่เหมือนกับคัมภีร์มรณะที่มีอยู่จริงในประวัติศาสตร์อียิปต์โบราณเลยแม้แต่น้อย!!

คัมภีร์มรณะของจริงนั้นไม่ได้เป็นจารึกที่สลักเอาไว้ในกล่องแล้วต้องไขกุญแจเพื่อเปิดมันขึ้นมาอ่านแต่อย่างใด ทว่ามันเขียนเอาไว้บนกระดาษปาปิรัสบ้างหรือไม่ก็บนผนังสุสานบ้าง ทั้งนี้ก็เพื่อให้ผู้วายชนม์ได้ “อ่าน” และใช้มันเพื่อเดินทางไปยังโลกหน้าเท่านั้นเอง

ฉากในภาพยนต์ tha mummy
ฉากในภาพยนต์เรื่อง THE MAMMY ที่มาของภาพ

นั่นหมายความว่าโดยหน้าที่แล้ว ชาวไอยคุปต์สร้างคัมภีร์มรณะขึ้นมาก็เพื่อหวังที่จะ “ฟื้นคืนชีพ” แต่มันไม่ได้หมายถึงการฟื้นขึ้นมาจากความตายเหมือนกับที่ในภาพยนตร์เดอะมัมมี่เสนอเอาไว้แต่อย่างใด

จริงๆแล้ว “คัมภีร์มรณะ” หรือที่เรียกในภาษาอังกฤษว่า Book of the Dead นั้น ไม่ใช่คำที่มาจากภาษาอียิปต์โบราณ ผู้ที่ตั้งชื่อนี้ให้กับมันคือนักอียิปต์วิทยาสมัยใหม่ ชาวไอยคุปต์ในสมัยโบราณเรียกคัมภีร์ที่พวกเขาเขียนขึ้นมานี้ว่า prt m hrw (อ่านว่า เพเรต เอม เฮรู) หมายความว่า Spells for Coming Forth by Day

คัมภีร์มรณะถูกใช้เป็นครั้งแรกในช่วงสมัยราชอาณาจักรใหม่ (New Kingdom) จนถึงยุคที่โรมันเข้าปกครอง สำหรับราชอาณาจักรเก่าและกลาง (Old & Middle Kingdom) ยังไม่มีการใช้คัมภีร์มรณะ แต่จะมีคัมภีร์ที่เรียกว่า จารึกพีระมิด (Pyramid Texts) ใช้ในสมัยราชอาณาจักรเก่า และจารึกโลงศพ (Coffin Texts) ใช้ในสมัยราชอาณาจักรกลาง ซึ่งคัมภีร์ทุกชนิดก็มีวัตถุประสงค์เพื่อช่วยเหลือผู้วายชนม์ให้ได้เดินทางไปยังโลกหลังความตายอย่างปลอดภัย
คัมภีร์มรณะของฮูเนเฟอร์ (Hunefer) คาถาที่ 125 แสดงฉากการชั่งน้ำหนักของหัวใจของผู้วายชนม์เทียบกับขนนกแห่งความเที่ยงธรรมในห้องตัดสินของเทพเจ้าโอซิริส

คัมภีร์มรณะของฮูเนเฟอร์ (Hunefer) คาถาที่ 125 แสดงฉากการชั่งน้ำหนักของหัวใจของผู้วายชนม์เทียบกับขนนกแห่งความเที่ยงธรรมในห้องตัดสินของเทพเจ้าโอซิริส ที่มาภาพ

คัมภีร์มรณะรับต้นแบบของคาถามาจากจารึกพีระมิดและจารึกโลงศพ มันประกอบไปด้วยเวทมนตร์เท่าที่นักอียิปต์วิทยาค้นพบแล้วจำนวน 189 คาถา แต่ละคาถาก็จะเป็นคำแนะนำแก่ผู้ตายที่กำลังเดินทางไปใช้ชีวิตหลังความตายให้เดินทางได้อย่างราบรื่น ถ้าจะเปรียบเทียบให้ดูง่าย คัมภีร์มรณะก็เปรียบเสมือนหนังสือบทสรุปเกมที่ขายกันตามร้านหนังสือ ซึ่งเฉลยเนื้อหาของเกมให้เรารู้ทั้งหมดแล้วว่าเกมในแต่ละด่านนั้นมีอุปสรรคอะไรบ้าง มีเควสตรงไหนให้ไปแก้ บอสแต่ละตัวเป็นอย่างไร และจะปราบบอสเหล่านั้นได้ยังไง

คัมภีร์มรณะก็ไม่ต่างอะไรกับหนังสือบทสรุปเกมที่เราซื้อกันเลย มันบอกผู้วายชนม์ว่าเส้นทางที่พวกเขาจะใช้เพื่อไปยังห้องตัดสินของเทพเจ้าโอซิริสและเดินทางไปยังโลกหน้านั้นเป็นอย่างไร จะมีอุปสรรคใดรออยู่บ้าง เมื่อพวกเขาต้องผ่านประตูที่ต้องทราบชื่อของเทพเจ้าที่เฝ้าประตูอยู่ก่อน คัมภีร์มรณะก็เฉลยชื่อเทพเจ้าเหล่านั้นเอาไว้ด้วยแล้ว จึงทำให้ผู้วายชนม์ฝ่าฟันอุปสรรคไปได้โดยง่าย

คัมภีร์มรณะที่ปรากฏในภาพยนตร์เดอะมัมมี่ แตกต่างจากคัมภีร์มรณะที่แท้จริงของชาวอียิปต์โบราณอย่างสิ้นเชิง

คัมภีร์มรณะที่ปรากฏในภาพยนตร์เดอะมัมมี่ แตกต่างจากคัมภีร์มรณะที่แท้จริงของชาวอียิปต์โบราณอย่างสิ้นเชิง ที่มาของภาพ

นอกจากนั้นยังมีคาถาที่ใช้ในการขับไล่งูหรือคาถาในการขับไล่จระเข้ รวมทั้งคาถาในการแปลงร่างเป็นนกนางแอ่น เพื่อให้ผู้ตายนำไปปรับใช้เวลาเผชิญกับอุปสรรคต่างๆระหว่างเดินทางไปสู่ชีวิตหลังความตายได้อีกด้วย

ปัจจุบันมีการค้นพบคัมภีร์มรณะหลายม้วน แต่ที่น่าสนใจก็คือไม่มีชาวไอยคุปต์คนใดเลยที่ครอบครองคัมภีร์มรณะที่จารึกคาถาครบถ้วนทั้ง 189 บท เพราะคัมภีร์มรณะเป็นหนึ่งใน “ธุรกิจ” ของชาวอียิปต์โบราณ ยิ่งอยากได้หลายคาถา ราคาก็ยิ่งแพง ดังนั้นถ้าใครที่ฐานะไม่ดีนักก็อาจจะต้องเลือกมาเพียงแค่ไม่กี่คาถาที่คิดว่าอยากใช้จริงๆ เท่าที่กำลังทรัพย์ของตนเองจะอำนวย

ว่าแต่คัมภีร์มรณะจะทำให้ผู้ตายฟื้นคืนชีพขึ้นมาได้จริงๆน่ะหรือ? เมื่อดูจากรูปแบบการฝังศพของชาวอียิปต์โบราณที่เก็บมัมมี่เอาไว้ในโลงศพหลายต่อหลายชั้นแล้ว เป็นไปไม่ได้ที่การฟื้นคืนชีพของพวกเขาจะหมายถึงการฟื้นกลับคืนมาอีกครั้งในโลกนี้ เพราะถ้ามัมมี่ฟื้นขึ้นมาได้จริง เขาก็คงไม่มีแรงเปิดฝาโลงไม่รู้กี่ชั้นต่อกี่ชั้นแล้วเดินออกมาจากสุสานที่ถูกปิดตายอย่างแน่นหนาเป็นแน่ ทั้งนี้ก็เพราะว่ามโนคติเกี่ยวกับการฟื้นคืนชีพของชาวอียิปต์โบราณก็คือการเกิดใหม่ในโลกหลังความตายหรือดินแดนแห่งสวรรค์ที่พวกเขาเรียกว่า “ทุ่งต้นกก” (Field of Reeds) ไม่ใช่การฟื้นคืนชีพอีกครั้งใน “โลกนี้” แต่อย่างใด

ในปัจจุบันนักอียิปต์วิทยาหลายพันหลายหมื่นคนทั่วโลกอ่านคัมภีร์มรณะทั้ง 189 บทนี้ซ้ำแล้วซ้ำอีกนับครั้งไม่ถ้วน ถ้าการอ่านคัมภีร์มรณะสามารถทำให้คนตายฟื้นขึ้นมาได้จริงๆแล้วล่ะก็ มัมมี่ก็คงจะต้องลุกขึ้นมาเดินกันเต็มบ้านเต็มเมืองไปหมดแล้วน่ะสิ จริงไหมล่ะ?

แหล่งข้อมูลอ้างอิง