Crazy World

วัวพิฆาต: เครื่องทรมานสุดสยองในสมัยกรีก-โรมัน

หลายคนคงดีใจว่าเราเกิดมาในโลกยุคใหม่ที่ "เจริญ" แล้ว เพราะยิ่งศึกษาประวัติศาสตร์ ยิ่งเห็นด้านมืดที่น่ากลัวมากมาย โดยเฉพาะกลวิธีการทรมานอันน่าสยดสยอง ไม่ว่าจะเป็นการตรึงกางเขน การใช้หีบ "สตรีเหล็ก" ที่ล้วนแต่ชวนขนลุก ซึ่งในบรรดาโลกยุคเก่านั้น เครื่องทรมานของสมัยกรีก-โรมันก็เป็นอีกยุคหนึ่งที่ช่างสรรค์หาวิธีและเครื่องไม้เครื่องมือมาทำให้คนเจ็บปวดทรมานจากการลงทัณฑ์เสียเหลือเกิน
 
ในยุคนั้น ฟาลารีส (Phalaris) คือผู้ใช้อำนาจปกครองแบบเด็ดขาดแต่เพียงผู้เดียวแห่งนครอาครากัส (Acragas--ปัจจุบันคือเมืองอากริเกนโต บนเกาะซิซีลี) เป็นจอมเผด็จการไร้ปรานี และชื่นชอบการเห็นผู้อื่นเจ็บปวดเป็นที่สุด รวมไปถึงเรื่องซุบซิบที่เล่าลือกันว่าเขาถึงขนาด "กินเนื้อทารก” ด้วย
 
มีเรื่องเล่ากันว่า วันหนึ่งเพริลลอส (Perillos) แห่งเอเธนส์ได้บอกกล่าวกับฟาลารีสว่าเขาได้ประดิษฐ์เครื่องทรมานและประหารชีวิตขึ้นมาใหม่อย่างหนึ่ง ที่รับรองว่าเมื่อศัตรูได้รู้เห็นเป็นต้องเสียวสันหลังวาบทันที และสิ่งนั้นก็คือ “โคสัมฤทธิ์”  อันโด่งดังนั่นเอง

โคสัมฤทธิ์ (The Brazen Bull) ที่มาของภาพ

ประติมากรรม เธเซอุส (Theseus) สังหารไมโนทอร์ ที่มาของภาพ

ชาวกรีกโบราณถือว่าวัวตัวผู้เป็นสัญลักษณ์ของอำนาจเบ็ดเสร็จ (ซึ่งอธิบายว่าเหตุใดจึงพบเห็นไมโนทอร์ หรือ มิโนทอร์ (Minotaur) ได้ทั่วไปในเทพปกรณัมกรีก) ขณะเดียวกันก็มีชาวกรีกอีกจำนวนหนึ่งที่นับถือเทพที่มีศีรษะเป็นวัวตัวผู้ คือ เทพโมล็อค (Moloch) ที่ชื่นชอบการนำมนุษย์มาเป็นเครื่องสังเวย

ภาพวาดการสังเวยเด็กทารกแก่เทพโมล็อค ที่มาของภาพ

โคสัมฤทธิ์อาจได้รับแรงบันดาลใจมาจากการบูชาวัวที่มีรากฐานในสังคมกรีกโบราณเช่นนี้ก็เป็นได้
 
ดูจากภายนอก อาจจะดูน่าเกรงขามอยู่บ้าง เพราะเป็นประติมากรรมวัวที่บึกบึนแข็งแกร่ง แต่มองผาดแรกก็คงคิดว่าเป็นเพียงงานศิลปะอย่างหนึ่ง แต่หารู้ไม่ว่าเจ้าวัวสัมฤทธิ์ตัวนี้เป็นศิลปะการฆ่าคนที่น่าสยดสยองยิ่ง แม้การทำงานของมันจะง่ายแสนง่ายก็ตาม
 
ที่ว่าสยดสยองก็เพราะทั้งตัวมันทำตัวสัมฤทธิ์ (bronze) มีขนาดและรูปร่างเหมือนวัวจริงๆ ส่วนส่วนสำคัญก็คือมีการเจาะช่องไว้ตรงกลางลำตัว ช่องนี้มีไว้เพื่อยัดเหยื่อประหารเข้าไป แล้วปิดให้สนิท ก่อนจะสุมไฟที่ใต้ท้อง ลองจินตนาการดูสิครับว่าภาพภายในตัววัวสัมฤทธิ์จะเป็นเช่นไร ผู้เคราะห์ร้ายที่อยู่ในนั้นคงไม่ต่างจากลาซานญ่าในถาดฟอยด์ เขาคงต้องดิ้นขลุกขลักอย่างทรมานก่อนจะสิ้นใจจากปริมาณความร้อนที่ค่อยๆ เพิ่มขึ้น หรือไม่ก็ตกใจตายตั้งแต่ถูกยัดเข้าไปใหม่ๆ เพราะรู้ว่าถึงฆาตแล้ว
 
ถ้าลองนึกภาพตามแล้วคิดว่านั่นยังไม่สยองพอ ขอบอกว่าชาวกรีก-โรมันมีสุนทรียะในการทรมานเหยื่อเป็นอย่างมาก เพราะมีการเจาะรูให้เสียงเหยื่อกรีดร้องด้วยความทรมานในตัวโคลอดออกมาด้วย ซึ่งเพริลลอสบรรยายว่า "...เป็นเสียงแผดร้องอันโหยหวนน่าเวทนายิ่งนัก เหยื่อของท่านจะถูกลงทัณฑ์ และท่านก็จะรื่นรมย์ไปกับดนตรี..."
 
ตำนานเล่าว่าพอเพริลลอสบรรยายสรรพคุณของโคสัมฤทธิ์ให้ฟาลารีสฟังแล้ว เขาก็สั่งให้เอาตัวเพริลลอสนั่นแหล่ะ ทดลองเครื่องประหารนี้เสียเลย เสียงร้องโหยหวนของนักประดิษฐ์ทำให้เขาพอใจมาก และก่อนที่เพริลลอสจะตาย ฟาลารีสก็สั่งให้นำตัวเขาออกมา แล้วโยนจากยอดเขาให้ตกกระแทกพื้นด้านล่างจนตาย

เพริลลอสถูกจับใส่โคสัมฤทธิ์เป็นคนแรก ที่มาของภาพ

แต่ก็เหมือนตลกร้าย เมื่อตำนานเล่าต่อไปว่าทรราชย์ฟาลารีสเองก็จบชีวิตในโคสัมฤทธิ์หลังจากถูกเทเลมาคุส (Telemachus) โค่นจากบัลลังก์ในเวลาต่อมา
 
มีหลักฐานว่าโคสัมฤทธิ์ถูกใช้เป็นเครื่องมือประหารชาวคริสต์ในสมัยโรมันอยู่หลายคราว เช่น การประหารนักบุญยูสเตส (St.Eustace) พร้อมภรรยาและบุตรในสมัยจักรพรรดิฮาเดรียน การประหารนักบุญอันติพาส (St. Antipas) บิชอพแห่งเพอร์กามอน ผู้เป็นนักบุญคนแรกแห่งเอเชียไมเนอร์ เมื่อ ค.ศ.92 ในสมัยจักรพรรดิโดมิเตียน และเพลาเกียแห่งตาร์ซุส (Pelagia of Tarsus) ผู้เป็นมรณะสักขี เมื่อ ค.ศ.​ 287 ในสมัยจักรพรรดิไดโอคลีเตียน เป็นต้น

ภาพนักบุญอันติพาสถูกประหารในโคสัมฤทธิ์ ที่มาของภาพ

เอกสารโบราณหลายชิ้นมีภาพโคสัมฤทธิ์ปรากฏให้เห็นเป็นหลักฐานอยู่ เช่นเดียวกับที่มีปรากฏให้เห็นอยู่ในภาพยนตร์หลายเรื่องเมื่อไม่นานมานี้

ฉากหนึ่งจากภาพยนตร์เรื่อง Immortals มีการใช้โคสัมฤทธิ์เป็นเครื่องทรมาน ที่มาของภาพ

-------------------

เรียบเรียงจาก
https://www.thevintagenews.com/2016/10/10/brazen-bull-ancient-greek-torture-device-considered-one-gruesome-creations-time-2/?utm_source=penultimate และ https://en.wikipedia.org/wiki/Brazen_bull