Armies Weapons and Warfare

เมื่อมนุษยธรรมจากข้าศึก เป็นสิ่งที่รับไม่ได้ (1)

เหตุการณ์การจมเรือ อาเอ็มเอส ลาโคเนีย (RMS Laconia) คือหนึ่งในเหตุการณ์การอับปางของเรืออันเนื่องมาจากการโจมตีจากเรือดำน้ำเยอรมัน (U-Boat) ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 มันอาจจะเป็นการจมเรือธรรมดาๆ ของจุดเล็กๆ ในสงครามอันยิ่งใหญ่ แต่เหตุการณ์ครั้งนี้กลับกลายเป็นเรื่องที่ยังมีการถกเถียงและกล่าวขานกันอย่างกว้างขวางในเรื่องของ “มนุษยธรรมในสนามรบ” ซึ่งอาจจะดูเหมือนเรื่องที่ไม่น่าจะเป็นไปได้และไม่น่าจะเกิดขึ้นในมหาสงครามครั้งนี้


กัปตันแวร์เนอร์ เฮาเทนสไตน์ ผู้บังคับการเรืออู 156 ที่มาของภาพ

เรือลาโคเนีย ถูกสร้างขึ้นในปี ค.ศ. 1921 ในฐานะของเรือโดยสารของพลเรือน จนกระทั่งในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 ปะทุขึ้น เรือลำนี้จึงถูกนำไปใช้ประโยชน์ในการรบ ด้วยการเป็นเรือลำเลียงและขนส่งทหาร วันที่ 12 กันยายน ค.ศ.1942 เรือลาโคเนียพร้อมด้วยลูกเรือ 463 นาย พลเรือน 80 คน
ทหารอังกฤษ 286 นาย เชลยศึกอิตาลี 1,793 คน และผู้คุมเชลยชาวโปแลนด์จำนวน 103 นาย กำลังมุ่งหน้าจากจากเมืองเคปทาวน์ ไปยังเมืองฟรีทาวน์ มันดูเป็นการเดินทางที่ปกติ คลื่นลมสงบ เรือทะยานแหวกน้ำทะเลฝ่าความมืดไปตามเส้นทางที่กำหนด จนกระทั่งเมื่อเวลา 22.00 น. การปรากฏของเรือลาโคเนียก็เด่นชัดอยู่ในกล้องโพเลสโคปของเรือดำน้ำเยอรมัน นั่นก็คือเรืออู 156

กัปตันเฮาเทนสไตน์ แห่งเรืออู 156 ติดตามเรือลำนี้และหมายมั่นที่จะจมมันให้ได้ เรือข้าศึกลำนี้เป็นเรือ
ลำใหญ่ที่ปราศจากเรือลำอื่นๆ และมันไม่ใช้การแล่นเรือเป็นขบวนคุ้มกัน เขามั่นใจว่ามันน่าจะเป็นเรือลาดตระเวนหรือเรือรบที่มีขนาดใหญ่กว่านั้น เขาก็จะไม่ปล่อยให้เรือข้าศึกลำนี้เล็ดลอดไปได้เด็ดขาด 22.22 น. ปราศจากการเตือนใดๆ ตอร์ปิโดจากเรืออู 156 กระทบเรือลาโคเนียเข้าอย่างจัง มันระเบิดเสียงดังสนั่นและเขย่าขวัญทุกๆ คนบนเรือ สัญญาณวิทยุแจ้งเตือนและขอความช่วยเหลือจากเรือลาโคเนียถูกส่งออกไปทุกคลื่นความถี่ของฝ่ายพันธมิตร แต่หาได้มีกองกำลังพันธมิตรใดๆ ตอบกลับมาไม่ ทุกคนบนเรือต่างวิ่งไปที่เรือช่วยชีวิตทันที พลเรือนเป็นกลุ่มแรกที่ถูกลำเลียงลงเรือช่วยชีวิต ตามด้วยลูกเรือและทหารอังกฤษ
แต่ทว่าภายใต้ความวุ่นวายนั้น หามีใครเหลียวแลชีวิตของเชลยอิตาเลียนที่โดนคุมขังอยู่ในเรือลำนี้

นายพลเรือคาร์ล เดอนิท ผู้บัญชาการกองเรือดำน้ำเยอรมัน ที่มาของภาพ

ขณะที่น้ำกำลังทะลักท่วมเข้ามาในเรือ เชลยเหล่านี้พยายามเรียกร้องและตะโกนให้ผู้คุมนำพวกเขาออกไปจากที่คุมขังบนเรือก่อนที่พวกเขาจะจมน้ำตายกันทั้งหมด มีเชลยบางคนพยามจะแหกที่คุมขัง แต่พวกเขาบางคนที่ทำเช่นนั้นถูกผู้คุมชาวโปลยิง บางคนโดนแทงด้วยดาบปลายปืน แต่เมื่อน้ำที่กำลังทะลักเข้ามาท่วมเรือ ผู้คุมจึงไม่มีทางเลือกนอกจากเปิดที่คุมขังออก และนำเชลยรีบไปขึ้นเรือช่วยชีวิต ซึ่งในตอนนั้นเรือช่วยชีวิตทุกลำต่างก็ไม่มีเหลือพอสำหรับทุกคนอีกต่อไปแล้ว สิ่งเดียวที่พอจะมีอยู่คือห่วงยางไม่กี่ห่วง และแพช่วยชีวิตที่มีไม่พอกับจำนวนเชลยศึก


ผู้หญิงและเด็กชาวอังกฤษบนดาดฟ้าเรืออู 156 ที่มาของภาพ

น้ำท่วมเรือเร็วมาก คนที่ลงเรือช่วยชีวิตไม่ทันไม่มีทางเลือก นอกจากกระโดดลงไปลอยคอยอยู่ในน้ำ
เชลยอิตาเลียนกระเสือกกระสนว่ายน้ำไปที่เรือช่วยชีวิตที่อยู่ใกล้ที่สุด แต่พวกเขากลับถูกตีด้วยไม้พายและโดนยิงจนเสียชีวิต แต่ทว่าฝันร้ายของการลอยคอในท้องทะเลยามค่ำคืนยังไม่จบเพียงแค่นี้ ฝูงฉลามแหวกว่ายเข้ามาซ้ำเติมทุกชีวิตที่ลอยคออยู่ในน้ำ “ฉลามว่ายผ่านพวกเราไปอย่างรวดเร็ว มันกัดเพื่อนๆ ของเรา บางคนโชคร้ายโดนมันลากหายลงไปในน้ำ” สิบโทดิโน่ มอนเต้ หนึ่งในเชลยศึกอิตาเลียนกล่าว

หลังจากเฝ้ามองดูผลงานของเขาได้ไม่นาน กัปตันฮาเทนสไตน์ได้ประจักษ์แก่ตนเองแล้วว่า เรือที่เขายิงจมลงไปนั้นไม่ใช่เรือรบประเภทใดๆ ทั้งสิ้น แต่มันเป็นเรือโดยสารที่มีพลเรือนโดยสารมา ด้วยสามัญสำนึกของกัปตันฮาเทนสไตน์ กลับสวนทางกับคำสั่งและความเป็นจริงของสงคราม เขาออกคำสั่งให้นำเรือขึ้นสู่ผิวน้ำและระดมลูกเรือทุกนายเข้าช่วยเหลือผู้รอดชีวิตที่อยู่ในน้ำทันที เรืออู 156 นำธงกาชาติมาแสดงบนดาดฟ้าเรือดำน้ำ เพื่อแสดงถึงเจตนาของตนให้อีกฝ่ายได้รับรู้


เรืออาร์เอ็มเอส ลาโคเนีย ที่มาของภาพ

เรืออู 156 ส่งสัญญาณวิทยุแจ้งไปยังกองบัญชาการกองเรือดำน้ำเยอรมัน ถึงการจมของเรือลาโคเนีย และสถานการณ์ของผู้รอดชีวิตที่มีทั้งศัตรูและพันธมิตรที่กำลังลอยคออยู่ในน้ำ ณ กองบัญชาการกองทัพเรือเยอรมัน นายพลเรือคาร์ล ดอนิท บัญชาการกองเรือดำน้ำเยอรมัน รับทราบถึงเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น เขาออกคำสั่งให้เรือดำน้ำเยอรมัน 7 ลำ ซึ่งในตอนนั้นกำลังซุ่มรอเหยื่อในพื้นบริเวณน่านน้ำเมืองเคปทาวน์ ให้รีบเดินทางมุ่งหน้าไปช่วยเรืออู 156 ทันที หลังจากออกคำสั่งทั้งหมดแล้ว นายพลนายดอนิทจึงแจ้งให้
นายพลเรือเรเดอร์ ผู้บัญชาการกองทัพเรือเยอรมันได้รับทราบ แล้วจึงมีการแจ้งข่าวไปยังกองบัญชาการที่เบอร์ลิน

เมื่อท่านผู้นำได้รับรู้ว่า เครื่องจักรสงครามของเขากำลังจะกลายเป็น “เรือช่วยชีวิตพันธมิตรผู้อ่อนแอและข้าศึกที่น่าเกรงขาม” ฮิตเลอร์ออกคำสั่งทันทีให้เรือดำน้ำที่กำลังมุ่งหน้าไปช่วยเรืออู 156 ให้ยกเลิกปฏิบัติการและกลับไปยังพื้นที่ปฏิบัติการรบที่กำหนดไว้ตามแผน แต่นายพลเรือดอนิท ผู้บัญชาการกองเรือดำน้ำเยอรมัน กลับทำตรงกันข้ามกับคำสั่งฮิตเลอร์ เขาออกคำสั่งไปยังโดยตรงให้เรืออู 156 ช่วยผู้รอดชีวิตอิตาเลียนเท่าที่ช่วยได้ และรอคอยการมาถึงของเรืออู 506 และเรือ อู 507 ที่กำลังมุ่งหน้าเข้าไปยังตำแหน่งที่เรืออู 156 ลอยลำอยู่


เรืออู 156 ขณะกำลังให้ความช่วยเหลือผู้รอดชีวิตจากเรือลาโคเนีย ที่มาของภาพ

นอกจากนี้ ก็กำลังมีเรือดำน้ำของกองทัพเรืออิตาลีมาร่วมด้วย นั่นก็คือ เรือเคปลินี จะเข้ามาร่วมสมทบด้วย นายพลเรือเรเดอร์จึงได้แจ้งไปยังกองเรือรบของกองทัพเรือวิซีฝรั่งเศส ให้เข้าไปร่วมช่วยเหลือผู้รอดชีวิตด้วยเช่นกัน เรืออู 156 ลอยลำขึ้นมาช่วยผู้รอดชีวิต นำพวกเขาขึ้นมาบนดาดฟ้าของเรือ ทำให้บนดาดฟ้าของเรือดำน้ำคลาคล่ำไปด้วยผู้คนกว่า 200 ชีวิต และยังต้องทำการลากจูงเรือช่วยชีวิตจากเรือลาโคเนีย เอาไว้อีกด้วย การช่วยชีวิตยังคงดำเนินต่อไป แม้ว่าเหตุการณ์ต่างๆ จะกลับตาลปัตรให้ผู้ล่าและผู้ถูกล่าต้องกลายมาเป็นผู้รอดชีวิตและผู้ช่วยชีวิตก็ตาม แต่ลูกเรือ อู 156 ก็ปฏิบัติหน้าที่นี้อย่างแข็งขันตลอดคืน

จนกระทั่งเวลา 06.00 น. ของวันที่ 13 กันยายน กัปตันฮาเทนสไตน์ได้ส่งสัญญาณวิทยุออกไปอีกครั้งโดยไม่มีการเข้ารหัสเป็นภาษาอังกฤษว่า

“ถึงเรือทุกลำที่อยู่ในน่านน้ำแห่งนี้ เรืออาร์เอ็มเอส ลาโคเนีย อับปางลง เราได้ช่วยชีวิตลูกเรือและผู้โดยสารเอาไว้ อย่าได้โจมตีเรือของเรา และเราจะไม่โจมตีเรือรบหรืออากาศยานใดๆ พิกัดของเราอยู่ที่ 4,53 ใต้ 11,26 ตะวันตก”

ผู้บังคับการเรือดำน้ำเยอรมัน สถานีวิทยุของกองทัพอังกฤษที่เมืองฟรีทาวน์รับสัญญาณวิทยุนี้ได้ และคาดการณ์ว่านี่คงเป็น “เล่ห์กลของพวกเยอรมันเป็นแน่” พวกเขาจึงเมินเฉยต่อสัญญาณวิทยุนี้


แหล่งข้อมูลอ้างอิง
Website : http://www.uboataces.com/battle-laconia.shtml
Website : https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2011/jan/02/alan-bleasdale-uboat-sinking-laconia
Website : https://www.warhistoryonline.com/instant-articles/laconia-incident-friendly-fire-changed-pow-treatment-rest-war.html
Website : http://dubm.de/en/the-laconia-incident/
Website : http://wernerhartenstein.tripod.com/U156Laconia.htm