Oriental World

ศิลากับมนตราในสมัยกลาง

ผู้มีเวทมนตร์คาถาสมัยกลางต้องใช้ทั้งความรู้ทางดาราศาสตร์และ “อุปกรณ์เสริม” สารพัดชนิด
หนึ่งในนั้นคือ หินมีค่าหรืออัญมณีที่เชื่อว่ามีพลังเสริมให้การร่ายคาถานั้น ๆ มีพลังและสำเร็จขึ้นมา


ใช่แต่เพียงสมัยนี้ที่ผู้คนนิยมนำหินมีค่าหรืออัญมณีมาประดับร่างกายตลอดข้าวของเครื่องใช้ต่าง ๆ ในอดีตการนำหินมาใช้มีเหตุผลต่าง ๆ กันไป แต่ที่แน่ ๆ เหตุผลข้อหนึ่งที่ถือกันว่าเป็นเหตุผลอมตะ คือ ความเชื่อที่ว่าหินเหล่านั้นมีพลังที่เชื่อมโยงกับพลังเหนือธรรมชาติ หรือพลังจักรวาลที่ช่วยให้ผู้ครอบครองได้รับพลังวิเศษที่อาจทำให้ผู้นั้นเอาชนะอุปสรรคหรือผ่านพ้นภัยร้ายต่าง ๆ ไปได้

เอกสารสำคัญชิ้นหนึ่งเกี่ยวกับเวทมนตร์และดาราศาสตร์สมัยกลาง ชื่อว่า ตำรา “พิกซาทริกซ์” (Picatrix) ซึ่งเดิมเขียนเป็นภาษาอาหรับในศตวรรษที่ 11 ต่อมาในศตวรรษที่ 13 มีการแปลเป็นภาษาสเปนและภาษาละติน ปัจจุบันยังมีเหลืออยู่

ตำราพิกซาทริกซ์ฉบับที่แปลเป็นภาษาอังกฤษแล้วมีความยาวถึง 160,000 คำ ประกอบด้วยความรู้จากแหล่งต่าง ๆ ที่เป็นการใช้เวทมนตร์หลากหลายประเภทที่ต้องมีความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับดาราศาสตร์ประกอบด้วย เวทมนตร์หรือคาถาบางอย่างต้องใช้วัตถุสิ่งของพิเศษต่าง ๆ กันไป หนึ่งในนั้นคือ การใช้หินมีค่าหรืออัญมณีประกอบเวทมนตร์ซึ่งมีอิทธิพลต่อเนื่องมาถึงศตวรรษที่ 15 และปรากฏว่าในตำรานี้เองก็ให้ความสำคัญกับการใช้หินมีค่าค่อนข้างบ่อยกว่าการใช้พืชพรรณหรือสัตว์ เพราะถือว่าหินมีค่าหรืออัญมณีนั้นไม่ใช่สิ่งที่จะ “ถูกเผาหรือเสื่อมสลายได้ทั้งก่อนและหลังการใช้” และ “มีความพิเศษมากกว่าของสิ่งอื่น” อาทิ ทับทิมและเพชรนั้นถือว่าเป็นหินมีค่าที่กล่าวถึงการนำมาใช้กันเป็นเวลานานในตำราเวทมนตร์สมัยกลางเช่นเดียวกับในพิกซาทริกซ์ด้วยเช่นกัน ต่อไปนี้เป็นตัวอย่างหินมีค่า 9 ชนิดที่เอ่ยถึงไว้ในตำราพิกซาทริกซ์ เช่น ทับทิม ผลึกคริสตัล เพชร มรกต เป็นต้น บางชนิดต้องนำไปป่นเพื่อใช้เป็นส่วนผสมในการร่ายคาถา
บางครั้งก็ใช้ปูนขาวเขียนข้อความลงบนหินก้อนอื่น ๆ แล้วนำมาวางประกอบการทำพิธี

1. เพชร (Diamond)
เพชรมีพลังที่ทำให้ “เป็นที่ยำเกรง” “เป็นที่เคารพเชื่อฟัง”และ “ทำให้โดดเด่น” นอกจากนี้เพชรยังถือว่าเป็นเครื่องรางป้องกันงูพิษและตัวต่อ อีกด้วย


เพชร ที่มาของภาพ 

2. เบริล หรือ เบอริล (Beryl)
หินนี้เกี่่ยวเนื่องกับเทพีวีนัสที่อาจใช้ป้องกันการถูกงูกัดและช่วยให้เดินทางปลอดภัย


เบริล ที่มาของภาพ

3. คาร์เนเลียน (Carnelian)
หินชนิดนี้ใช้เพื่อไล่แมลงวัน รักษาอาการปวดท้องในเด็กและทำให้เป็นที่เมตตาของพระราชาหรือขุนนาง



คาร์เนเลียน ที่มาของภาพ

4. คริสตัล (Crystal)
หินนี้ใช้เรียกนกพิราบให้มารวมกันได้ และใช้ “ทำให้หญิงหลงเสน่ห์” หรือแม้แต่ใช้บดเป็นยาสีฟันได้ด้วย


ผลึกคริสตัล ที่มาของภาพ

5. มรกต (Emerald)
นอกจากจะทำให้งูพิษตาบอดแล้ว มรกตยังใช้ “แหกคุก” “ทำให้มีชื่อเสียงโด่งดัง” “ไร้คู่แข่ง”
หรือ “ช่วยให้คลอดบุตรง่าย แม่และเด็กไม่เป็นอันตราย”


มรกต ที่มาของภาพ 

6. แลพิสแลซูลี (Lapis Lazuli)
หินชนิดนี้ใช้ทำให้ “ทองคำบริสุทธิ์” หรือ “ทำให้คนรักกัน”


แลพิสแลซูลี ที่มาของภาพ

7. มาลาไคต์ (Malachite)
ใช้ป้องกันปลิง งูพิษ แมงป่อง ตัวเรือด แมลงวันและแมลงตัวเล็ก ๆ เช่น เหา ไร โลน เป็นต้น


มาลาไคต์ ที่มาของภาพ

8. นิลกาฬ หรือ โอนิกซ์ (Onyx)
หินชนิดนี้ใช้ “ห้ามเลือด” แต่มีคำเตือนว่าถ้าใช้นานเกินไปจะทำให้อ่อนแรง หดหู่และซึมเศร้าสิ้นหวัง


นิลกาฬ ที่มาของภาพ 

9. ทับทิม (Ruby)
เป็นอัญมณีที่กล่าวถึงมากที่สุดในตำราพิกซาทริกซ์ ใช้เพื่อป้องกันความเจ็บป่วยและโรคระบาดต่าง ๆ ทำให้ “เป็นที่เกรงขาม” “ทำให้ไม่ฝันร้าย” หรือ “ทำให้บ้านสุกสว่างไปด้วยรัศมีทับทิม”


ทับทิม ที่มาของภาพ 

นอกจากนี้ ในตำราพิกซาทริกซ์ยังกล่าวถึงความเกี่ยวข้องระหว่างหินมีค่าเหล่านั้นกับดวงดาวและสัญลักษณ์ในจักรราศี รวมไปถึงสถานที่ที่สามารถหาหินเหล่านั้นได้ เช่น หินมาร์คาไซท์ (marcasite หรือบางที่เรียกว่า แร่ไพไรท์ หรือทองคนโง่) พบได้ในภูเขาอูเบดาในสเปน ขณะที่ไข่มุก (pearls) หาได้จาก
เมืองบาร์เซโลนา เป็นต้น


หินมาร์คาไซท์หรือแร่ไพไรท์ ที่มาของภาพ 

สิ่งที่เห็นได้ชัดเจนอีกอย่างหนึ่งคือ ความสัมพันธ์ระหว่างหินมีค่ากับโหราศาสตร์ที่แยกกันไม่ออกในตำราเล่มนี้ ซึ่งมีระบบในการอธิบายวิธีการใช้หินต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นชนิดของหิน สีและความเชื่อมโยงกับดวงดาว ตลอดจนสิ่งที่ทำให้ผู้ใช้ (และผู้อยากใช้) หินเหล่านั้นสร้าง “เสน่ห์” “อำนาจ” “ชีวิตสุขสบาย” หรือ
“ความปลอดภัย” ให้เกิดขึ้นกับตน ซึ่งเป็นอุดมคติที่สะท้อนออกมาจากความเชื่อเรื่องหินมีค่ากับพลังที่มนุษย์เชื่อว่าจะช่วยให้ตนได้รับสิ่งที่ปรารถนา

หันกลับมามองดูในปัจจุบัน ความเชื่อเรื่องพลังอัญมณีหรือหินสีต่าง ๆ ยังคงมีให้เห็นไม่ยากนัก


แหล่งข้อมูลอ้างอิง
Finlay, V. (2007). Jewels: A Secret History. Random House. Raden, (2016). Stoned: Jewelry, Obsession, and How Desire Shapes the World.Ecco.
http://www.medievalists.net/2014/05/using-gems-medieval-spells/
https://en.wikipedia.org/wiki/Picatrix