World Clvilization

เปิดประวัติที่แท้จริงของราชันแมงป่องแห่งไอยคุปต์

ตลอดระยะเวลากว่า 3,000 ปีที่ชาวอียิปต์โบราณรุ่งเรืองอยู่ในหน้าประวัติศาสตร์ มีฟาโรห์ปรากฏพระนามอยู่มากมายหลายร้อยองค์ ที่เรารู้จักกันดีก็เช่นตุตันคาเมน (Tutankhamen) กับสุสานต้องคำสาป
หรือรามเสสที่ 2 (Ramses II) ฟาโรห์ยอดนักรบและยอดนักรักที่สร้างผลงานโดดเด่นทั่วทั้งอาณาจักรอียิปต์ แต่ทราบกันไหมล่ะว่า ฟาโรห์หรือกษัตริย์องค์แรกสุดของชาวไอยคุปต์คือใครกันแน่?


หัวคทาของราชันแมงป่อง แสดงภาพของบุรุษสวมมงกุฎขาวแห่งอียิปต์บน ด้านหน้าพระองค์ประดับภาพดอกไม้ 7 แฉก และภาพของแมงป่อง อันเป็นที่มาของพระนาม “ราชันแมงป่อง” ที่มาของภาพ

ถึงแม้ว่าทุกวันนี้เราจะใช้ “ตำราประวัติศาสตร์” ในการอ้างอิงถึงลำดับราชวงศ์ของฟาโรห์องค์ต่างๆ แต่สำหรับนักอียิปต์วิทยาซึ่งเป็น “ผู้เขียนตำรา” เหล่านั้นแล้ว เขาต้องใช้สิ่งที่เรียกว่า “หลักฐานทางโบราณคดี” มาเป็นตัวอ้างอิงถึงลำดับราชวงศ์ แต่ต้องถือว่าโชคดีที่ชาวอียิปต์โบราณเองก็มีการบันทึกถึงลำดับกษัตริย์ในประวัติศาสตร์ของพวกเขาเองเอาไว้บนแผ่นหินด้วยเช่นกัน หลักฐานที่โดดเด่นที่สุดที่แสดงให้เห็นถึงรายพระนามของกษัตริย์แห่งอียิปต์โบราณในยุคแรกเริ่มที่สุดของประวัติศาสตร์ไอยคุปต์คือ ศิลาที่รู้จักกันในชื่อ “ศิลาพาเลอร์โม” (Palermo Stone) สมัยราชวงศ์ที่ 5 ที่จารึกพระนามของฟาโรห์ตั้งแต่ราชวงศ์ที่ 1 ถึงราชวงศ์ที่ 5 เอาไว้ แต่ด้วยว่า ศิลาแผ่นนี้ไม่สมบูรณ์ เพราะแตกหักเสียหายไปหลายส่วน นักอียิปต์วิทยาจึงเสนอกันว่า ศิลาแผ่นนี้จะต้องเป็นแผ่นหินที่แตกออกมาจากศิลาที่มีขนาดใหญ่กว่าเป็นแน่ และแผ่นศิลาดั้งเดิมนั้นก็จะต้องมีรายพระนามฟาโรห์องค์อื่นๆ จารึกเอาไว้อีกด้วยเช่นกัน ทว่ามันได้หายสาบสูญไปเสียแล้ว นั่นจึงทำให้องค์ความรู้ด้านลำดับราชวงศ์ในช่วงราชวงศ์ที่ 1 ถึง 5 ที่เคยถูกสลักเอาไว้บนศิลาแผ่นเต็มของศิลาพาเลอร์โมต้องหายสาบสูญไปด้วย

แต่ถึงอย่างนั้นก็ไม่ได้หมายความว่า ไม่มีหลักฐานอื่นใดที่จะแสดงให้เห็นถึงฟาโรห์องค์แรกๆ ในหน้าประวัติศาสตร์อียิปต์โบราณหรอกนะ เพราะจากการขุดค้นในนครเฮียราคอนโพลิส (Hierakonpolis) หรือ “นีเคน” (Nekhen) ในภาษาอียิปต์โบราณนั้น นักอียิปต์วิทยาได้ค้นพบหลักฐานสำคัญชิ้นหนึ่ง ซึ่งได้รับการเรียกขานกันภายหลังว่า “หัวคทาของราชันแมงป่อง” (Scorpion Macehead) อันเป็นหลักฐานสำคัญที่ทำให้นักโบราณคดีทราบถึงการมีตัวตนอยู่ของกษัตริย์ไอยคุปต์อีกพระองค์หนึ่งที่ไม่ปรากฏพระนามบนศิลาพาเลอร์โม พระองค์คือ “ราชันแมงป่อง” (Scorpion King) นั่นเอง


แผ่นศิลาพาเลอร์โม แสดงพระนามของกษัตริย์แห่งไอยคุปต์ ช่วงราชวงศ์ที่ 1 ถึง 5 แต่ไม่ปรากฏพระนามของราชันแมงป่องอยู่บนศิลาแผ่นนี้ ที่มาของภาพ

เชื่อว่าหลายๆ ท่านอาจจะคุ้นเคยกับชื่อ “ราชันแมงป่อง” กันดีจากภาพยนตร์ที่ออกฉายครั้งแรกตั้งแต่
ปี ค.ศ. 2002 นำแสดงโดยเดอะร็อค แต่ตามสไตล์ของภาพยนตร์ที่มักจะเน้นจินตนาการ เพียงแค่นำเอาชื่อของบุคคลที่มีตัวตนจริงๆ ในประวัติศาสตร์มาใช้เป็นชื่อของตัวละครเท่านั้น (อย่างภาพยนตร์เรื่อง
เดอะมัมมี่ ภาคแรก เมื่อปี ค.ศ. 1999 ยังนำชื่ออิมโฮเทป (Imhotep) สถาปนิกอัจฉริยะของอียิปต์โบราณมารับบทเป็นตัวโกงได้เลย) นั่นหมายความว่า ราชันแมงป่องในภาพยนตร์กับราชันแมงป่องในหน้าประวัติศาสตร์ไอยคุปต์นั้น ไม่เกี่ยวข้องกันเลยแม้แต่น้อย ครั้งนี้เรามาดูกันดีกว่าว่า แล้วราชันแมงป่องตัวจริงของ
ชาวอียิปต์โบราณมีประวัติที่น่าสนใจเพียงใด

หลักฐานทางโบราณคดีที่นักอียิปต์วิทยาพอจะนำมาใช้อ้างอิงถึงการมีตัวตนของราชันแมงป่องได้ ดูเหมือนจะมีอยู่เพียงแค่ “หัวคทา” ที่ค้นพบจากนครนีเคน และ “สุสาน” รหัส U-j จากอุมม เอล-คา’อับ
(Umm el-Qa’ab) ในเมืองอไบดอส (Abydos) ที่นักอียิปต์เสนอว่า น่าจะเป็นสุสานของพระองค์เท่านั้นเอง สำหรับภาพที่ปรากฏอยู่บนหัวคทาของราชันแมงป่องแสดงพระองค์สวมมงกุฎขาว (White Crown) ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของอียิปต์บน (Upper Egypt) หรืออาณาจักรทางทิศใต้ นั่นทำให้นักอียิปต์วิทยาทราบว่า
ราชันแมงป่องต้องเป็นกษัตริย์ที่เคยปกครองอียิปต์บนในอดีตอย่างแน่นอน

สุสานรหัส U-j ที่นักอียิปต์วิทยาเสนอว่า น่าจะเป็นของราชันแมงป่อง ที่มาของภาพ

แต่สิ่งหนึ่งที่นักอียิปต์วิทยายังไม่มั่นใจ 100% ก็คือ พระองค์จะเคยครองอียิปต์ล่าง (Lower Egypt) หรือ
ดินแดนทางตอนเหนือด้วยหรือไม่ สาเหตุที่นักอียิปต์วิทยายังไม่กล้าฟันธงเพราะว่า หัวคทาชิ้นนี้มัน
“ไม่สมบูรณ์” นั่นเอง ภาพที่ปรากฏแสดงให้เห็นบุรุษที่สวมมงกุฎขาว สื่อว่าบุคคลนี้เป็น “กษัตริย์” แห่งอียิปต์บนอย่างไม่ต้องสงสัย ด้านหน้าศีรษะของกษัตริย์องค์นี้มีภาพของ “ดอกไม้” 7 แฉก ซึ่งนักอียิปต์วิทยายังไม่ทราบความหมายที่ชัดเจน ด้านล่างภาพของดอกไม้คือ ภาพ “แมงป่อง” เป็นที่มาให้นักอียิปต์วิทยาเรียกกษัตริย์องค์นี้ว่า “ราชันแมงป่อง” นั่นเอง แต่ถึงอย่างนั้น นักอียิปต์วิทยายังไม่มั่นใจเสียเลยทีเดียวว่า
ภาพสลักแมงป่องที่ปรากฏบนหัวคทานี้จะเป็น “พระนาม” ของพระองค์เลย หรือจะเป็นเพียงแค่ “ตำแหน่ง” เท่านั้น เพราะกษัตริย์หรือฟาโรห์ในยุคแรกเริ่มของประวัติศาสตร์อียิปต์โบราณ มักจะสลักพระนามของตนเองเอาไว้ในกรอบสี่เหลี่ยมที่เรียกว่า “เซเรค” (Serekh) และเปลี่ยนมาเป็นการสลักชื่อลงในวงรีที่เรียกว่า “คาร์ทูช” (Cartouche) ในสมัยราชอาณาจักรเก่า (Old Kingdom) แต่ด้วยว่า ภาพสลักรูปแมงป่องบน
หัวคทานี้ไม่ได้อยู่ในเซเรคหรือคาร์ทูช นั่นจึงทำให้ไม่สามารถฟันธงลงไปได้ว่า แมงป่อง จะหมายถึงพระนามของกษัตริย์องค์นี้จริงแท้แค่ไหนกัน

ภาพวาดแสดงให้เห็นว่า ส่วนที่แตกหักออกไปจากหัวคทาของราชันแมงป่อง อาจจะแสดงภาพของพระองค์สวมมงกุฎแดงเอาไว้ด้วยก็เป็นได้ (เส้นประมุมขวาบน) ที่มาของภาพ

แต่ข้อเท็จจริงที่มองข้ามไปไม่ได้เลยก็คือ ภาพสลักบนหัวคทาชิ้นนี้ “ไม่สมบูรณ์” ภาพสลักที่อยู่อีกด้านหนึ่งของหัวคทาแตกออกไป ทำให้เราไม่สามารถทราบได้เลยว่า มันจะเคยมีภาพอะไรปรากฏอยู่บ้าง ถึงแม้ว่า การที่เราพบภาพของราชันแมงป่องสวมมงกุฎขาวปรากฏอยู่เพียงแค่ภาพเดียว ทำให้นักอียิปต์วิทยาส่วนหนึ่งตีความว่า พระองค์น่าจะครองราชย์อยู่เพียงแค่ดินแดนอียิปต์บนเท่านั้น นั่นหมายความว่า พระองค์ครองราชย์อยู่ก่อนที่อียิปต์ทั้งสองอาณาจักรจะถูกรวมเป็นหนึ่งเดียว เมื่อประมาณ 3,150 ปีก่อนคริสตกาล ลองจินตนาการดูสิว่า จะเกิดอะไรขึ้นถ้าส่วนที่หายไปของหัวคทานั้น ปรากฏภาพของราชันแมงป่องสวมมงกุฎแดงแห่งอียิปต์ล่างด้วย เพราะนั่นหมายความว่า เราคงต้องอัพเดตประวัติศาสตร์อียิปต์โบราณกันขนานใหญ่ เพราะว่าในอดีตเราเชื่อว่า ฟาโรห์องค์แรกของอียิปต์โบราณ หรือที่เรียกขานกันว่า “นาร์เมอร์” (Narmer) นั้น คือผู้รวมอียิปต์บนและอียิปต์ล่างเข้าด้วยกันได้เป็นพระองค์แรก แต่ถ้ามีภาพราชันแมงป่องสวมมงกุฎแดงปรากฏออกมา นั่นหมายความว่า นาร์เมอร์จะไม่ใช่ฟาโรห์องค์แรกอีกต่อไปแล้ว ว่าแต่หลักฐานทางโบราณคดีชิ้นใดทำให้นักอียิปต์วิทยาตีความว่า นาร์เมอร์คือฟาโรห์องค์แรกของชาวไอยคุปต์ล่ะ? แล้วนาร์เมอร์เป็นฟาโรห์องค์แรกของไอยคุปต์จริงหรือ? ครั้งหน้าจะมาไขปริศนาข้อนี้ไปพร้อมๆ กัน

แหล่งข้อมูลอ้างอิง
Website: http://www.touregypt.net/featurestories/scorpionking.htm
Website: http://www.touregypt.net/featurestories/scorpionking2.htm
Website: http://www.ancientegyptonline.co.uk/scorpion.html
Website: http://xoomer.virgilio.it/francescoraf/hesyra/
KingScorpion2.htm

Website: http://anthropology.msu.edu/anp455fs12/2012/10/11/narmer-the-scorpion-king
Website: http://www.ancientegypt101.com/king-scorpion-facts.html